على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

846

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خادم مقبره . تربو ( tarbu ) ا . پ . تربزه . تربى ( tarabbi ) م . ع . غذا دادن مر كسى را . تربيب ( tarbib ) م . ع . ربب الدهن : خوش‌بو كرد روغن را . و ربب الصبى تربيبا و تربة : پرورد كودك را تا بالغ گرديد . تربئة ( tarbeat ) م . ع . ربأه تربئة : برد او را و دور گردانيد . تربية ( tarbeyat ) م . ع . ربيته تربية : غذا دادم او را و پروردم . و ربيت عن خناقه : آسايش دادم و خلاصى بخشيدم او را از خبهء گلو . تربية ( torbeyat ) ا . ع . يك نوع گندمى سرخ . تربيت ( tarbeyat ) م . ع . پروردن . و دست نرم بر پهلوى بچه زدن تا بخواب رود . تربيت ( tarbiat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پرورش و تعليم . و تأديب و سياست . و ترقى و برترى . و با تربيت : باادب و با دانش . و بىتربيت : بىادب و بىدانش . و تربيت شدن : پرورده شدن . و با علم و ادب شدن . و تربيت كردن : پرورش دادن و كردن و تعليم كردن . و آموختن و درس و سبق دادن . و ادب آموختن . و به منصب رسانيدن . و سرشتن . تربيت‌پذير ( tarbiat - pazir ) ص . پ . قابل تعليم . تربيث ( tarbis ) م . ع . باز داشتن كسى را از حاجت . و درنگى نمودن . تربيح ( tarbih ) م . ع . ربح تربيحا : جاى داد رباح ( robb h ) را كه گپى باشد در منزل خود . تربيح ( tarbih ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سود و منفعت در تجارت . تربيز ( tarbiz ) ا . پ . - ربز القربة تربيزا : پر كرد مشك را . تربيس ( tarbis ) م . ع . در آكندن مشك و جز آن . تربيض ( tarbiz ) م . ع . جاى دادن . و آن‌قدر آب در مشك كردن كه قعر آن را بپوشد . تربيع ( tarbi ' ) م . ع . چيزى را چهارسو ساختن و چيزى را چهار گوشه كردن . و باصطلاح نجوم از چهارمين خانه نظر كردن سيارات بيك ديگر . تربيق ( tarbiq ) م . ع . ربق الكلام تربيقا : آرايش كرد سخن را . و قولهم رمدت الضان فربق ربق ( بصيغهء امر ) يعنى فرو آمد شير ميش پس آماده كن رسن را جهة بستن برهء آن زيرا نزديك است كه بچه دهد . و فى المغرى يقال رنق رنق و يق رمق . تربيق ( terbiq ) ا . ع . رشته‌اى كه بدان گوسپندان را بندند . ترپ ( tarp ) و ترپر ( tarpar ) و ترپك ( tarpak ) ا . پ . كشك سياه و قراقورت و ترف . ترپيل ( torpil ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - قسمى از ماهى كه تازيان فتر ( fettar ) و فترة نيز گويند . مر . فتر ( fettar ) و رعاد نيز گويند . ترة ( terat ) م . ع . و تره وترا و ترة : مر . وتر ( vatr ) . ترة ( terat ) ا . ع . كينه و بدخواهى . تره ( torrat ) ا . ع . زن صاحب جمال رعنا . ترت ( tort ) ص . پ . مغشوش و مخلوط و ممزوج . ترتب ( tortab ) و ( tortob ) ا . ع . هميشگى . و بندهء بد . و خاك . ترتب ( tortob ) و ( tortab ) ا و ص . ع . امر ترتب : كار ثابت و بر جاى . و جاء و اترتبا : آمدند همه . و كذلك ترتب . ترتب ( tarattob ) م . ع . بر جاى ايستادن . ترتبة ( tortobbat ) ا . ع . راه مانندى كوفته و پاسپرده يق اتخذ ترتبة اى شبه طريق يطاه . ترتبيدن ( tartabidan ) ف ل . پ . مرتعش شدن و لرزيدن . ترتة ( tortat ) ا . ع . گرفتگى زبان و آن عيب اسب . ترترة ( tartarat ) م . ع . ترتروا السكران : جنبانيدند مست را و حركت دادند تا همه گند و بوى دهان آن را معلوم نمايند . و ترتره : جنبانيد آن را . و ترتر الكلام : بسيار گفت سخن . و ترتر البدن : سست شد بدن . و كذلك الكلام ترترة ( ا ) فى كلامه ترترة : در سخن او استرخا و سستى است . ترترك ( tartarak ) ا . پ . مرغكى سرخ سركه در ماوراء النهر دختر صوفى و بتازى صعوه گويند . ترترك ( terterat ) ا . پ . مردم سبك و بىتمكين . ترترك ( tortorak ) و ( tortorok ) ا خ . پ . نام جائى در كوه چل مقام شيراز كه مردم به آنجا رفته و سنگى در زير خود نهاده از بالا به پائين لغزند . ترتك ( tortok ) ا . پ . تذرو و قرقاول . و كبك ترتل ( tarattol ) م . ع . ترتل فى الكلام : آهسته خواند كلام را . ترتم ( tortam ) و ( tortom ) ص . ع . شرترتم : بدى ثابت دوائم و كذا شرترقم :